در بیست‌ویکمین سمینار تازه‌های استئوپروز که به میزبانی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران در بیمارستان میلاد برگزار شد، ارتباط بیماری‌های روماتیسمی با پوکی استخوان و راهکارهای پیشگیری از شکستگی مورد توجه قرار گرفت. دکتر احمدرضا جمشیدی در این زمینه تأکید کرد که خطر پوکی استخوان در بیماران مبتلا به بیماری‌های روماتیسمی تنها به کاهش تراکم استخوان محدود نمی‌شود، بلکه التهاب ناشی از بیماری و برخی عوارض دارویی نیز می‌توانند در تضعیف استخوان‌ها نقش داشته باشند. چرا بیماران روماتیسمی بیشتر در معرض شکستگی هستند؟ استخوان‌های بدن به‌طور طبیعی در یک فرایند مداوم، بافت‌های قدیمی را تخریب و بافت جدید را جایگزین می‌کنند. در بیماری‌های التهابی روماتیسمی، التهاب مزمن می‌تواند این تعادل طبیعی را بر هم بزند و روند تخریب استخوان را افزایش دهد. از سوی دیگر، مصرف کورتون، به‌ویژه در دوزهای بالا یا برای مدت طولانی، ممکن است فرایند ساخت استخوان را کاهش دهد و احتمال شکستگی را بیشتر کند. به همین دلیل، بیماران مبتلا به بیماری‌های روماتیسمی ممکن است علاوه بر مشکلات مفصلی، با کاهش استحکام استخوان و افزایش خطر شکستگی نیز روبه‌رو شوند. تراکم استخوان طبیعی همیشه به معنای استحکام کافی نیست یکی از نکات مهم در ارزیابی سلامت استخوان بیماران روماتیسمی این است که نتیجه آزمایش تراکم استخوان به‌تنهایی نمی‌تواند تمام خطر شکستگی را مشخص کند. در برخی بیماران، ممکن است تراکم استخوان در محدوده طبیعی یا کاهش خفیف قرار داشته باشد، اما التهاب مزمن و تغییر در ساختار داخلی استخوان، خطر شکستگی را افزایش داده باشد. بنابراین، پزشکان برای ارزیابی دقیق‌تر باید علاوه بر نتیجه سنجش تراکم استخوان، عواملی مانند سابقه شکستگی، شدت فعالیت بیماری روماتیسمی، میزان التهاب و سابقه مصرف کورتون را نیز در نظر بگیرند. تفاوت تأثیر بیماری‌های روماتیسمی بر استخوان در بیماری آرتریت روماتوئید، التهاب مفاصل می‌تواند به تخریب موضعی استخوان در اطراف مفاصل منجر شود. هم‌زمان، التهاب گسترده در بدن ممکن است توده استخوانی را نیز کاهش دهد. در بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان که عمدتاً ستون فقرات را درگیر می‌کند، تشکیل استخوان اضافی در اطراف مهره‌ها ممکن است نتیجه سنجش تراکم استخوان در ستون فقرات را تحت تأثیر قرار دهد. در نتیجه، عدد طبیعی یا بالای ثبت‌شده در این ناحیه لزوماً به معنای استحکام طبیعی استخوان نیست. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است برای ارزیابی دقیق‌تر از سنجش تراکم استخوان در ناحیه لگن و گردن استخوان ران یا روش‌های تکمیلی بررسی کیفیت استخوان استفاده کند. پیشگیری از شکستگی با تشخیص به‌موقع متخصصان تأکید دارند که کنترل التهاب بیماری، بررسی عوارض احتمالی داروها و ارزیابی منظم خطر شکستگی، از اقدامات مهم برای حفظ سلامت استخوان در بیماران روماتیسمی است. در مجموع، توجه به سلامت استخوان در این بیماران نباید تنها به نتیجه آزمایش تراکم استخوان محدود شود. شناسایی زودهنگام عوامل خطر و انتخاب روش مناسب برای ارزیابی وضعیت استخوان می‌تواند به پیشگیری از شکستگی و کاهش عوارض آن کمک کند. بیست‌ویکمین سمینار دوره تازه‌های استئوپروز با میزبانی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، روزهای ۲۹ و ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ در بیمارستان میلاد برگزار شد.